တၢ်ထုကဖၣ်တပယူာ်ဃီ အတၢ်စိတၢ်ကမီၤ

ခွါဂဲၤဒိ, ဒဲ(န)စၢၣ် ဝၣ်ရှ့(န)တၢၣ် (Denzel Washington) လၢအဒိးန့ၢ် အီးစကၣ်တၢ်ဟ့ၣ်လၤကပီၤတဂၤ, ဟ့ၣ်ဂံၢ်ဟ့ၣ်ဘါ ခွါဂဲၤဒိသးစၢ်တဖၣ် ဒ်သိးကစးထီၣ်အမုၢ်နံၤတဖၣ်လၢတၢ်ထုကဖၣ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် "ပာ်သုခီၣ်ဖံးရှူတဖၣ်ဖဲလီၢ်မံခးအဖီလာ် ဖဲမုၢ်နၤခီအကတီၢ်," ဒ်သိးအဝဲသ့ၣ် ကမၤလီၤတံၢ်ဝဲ "လၢဂီၤခီအဆၢကတီၢ် တၢ်ချံးလီၤခီၣ်လ့ၢ်ခိၣ်အဂီၢ်" န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ် လုၢ်လၢ်လၢ အညီနုၢ်ဃ့ထုကဖၣ်တၢ်, ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ် ကလိၣ်ဝဲ တၢ်ကူၣ်ဆိကမိၣ်, ဒီးတၢ်ရဲၣ်ကျဲၤမၤလီၤဆီအီၤဒၣ်လဲာ်, လၢတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် တၢ်မၤလုၢ်လၢ်အဂ့ၤတမံၤ, လၢအဒုးအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤတ့ၢ်ဝဲ ယွၤအပှၤဂီၢ်မုၢ်တဖၣ်, လီၤဆီဒၣ်တၢ်, ဖဲတၢ်ကီတၢ်ခဲအကတီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ စီၤပၤဒၤရယါဝ့ၣ် ပၢဆှၢတၢ်အစိၤန့ၣ် ပကထံၣ်ဘၣ် တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ, လၢစီၤဒၤနံးယ့လး အတၢ်အိၣ်မူအပူၤန့ၣ်လီၤ.လၢဘီမုၢ်တၢ်ပၢတၢ်ပြးအပူၤန့ၣ် အဝဲအိၣ်ဖျါလီၤဆီဝဲဒၣ် ဒ်ပှၤဟ့ၣ်ကူၣ်တၢ်အထီကတၢၢ်တဂၤအဃိ, ထံကီၢ်ပဒိၣ်, အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါတဖၣ် အသးဒိၣ်အသးက့ၣ်အီၤ (ဒၤ ၆:၃) န့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်သူၣ်က့ၣ်သးကါအပူၤန့ၣ် ဒ်သိးကနီၣ်ဖျိးကွံာ် စီၤဒၤနံးယ့လးအဂီၢ်, အဝဲသ့ၣ်ကူၣ်ထီၣ်ဖးလီၤဝဲ, ဒီးဒ်သိးကထီဒါအီၤအဂီၢ်, ဃုထံၣ်န့ၢ် တၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ထဲတမံၤဧိၤန့ၣ် မ့ၢ် စီၤဒၤနံးယ့လး အတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ, "အကစၢ်အတၢ်သိၣ်တၢ်သီ" (:၅)…

ကစၢ်ယွၤ ထံၣ်တၢ်ခဲလၢာ်

ဖဲအဝဲသ့ၣ် အိၣ်ခိးဝဲဒၣ် ပှၤကဟဲဆှၢတၢ်အီၣ်တၢ်အီအကတီၢ်, လၢစီၢ်နီၤခိၣ်ကပၤန့ၣ်ဒီး, အဒီဖိပၢ်ခံဂၤ လိာ်ကွဲ တၢ်ဃုထံၣ် ပှၤအိၣ်ခူသူၣ်တၢ်တဂၤ (hide and seek), ဒီးအဖိမုၣ် ကရ့း(စ) အိၣ်ခူသူၣ်ဝဲလၢ တၢ်အီၣ်စရီအလံာ်က့ချၢအဃိ, မဲးကၢၣ် (Michael) တဂၤ, နံၤတကဲလၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အဖိမုၣ် ပှၤယဲၢ်နံၣ်ဖိတဂၤအံၤ, မ့ၢ်တထံၣ်ဘၣ်အပၢ်န့ၣ်ဒီး, ဆိကမိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ အပၢ်န့ၣ် တမ့ၢ်ကထံၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အကတီၢ်ဖိန့ၣ် ဖျါဝဲဒ်တၢ်အခီပညီတအိၣ်တမံၤဘၣ်ဆၣ်, လၢခံန့ၣ် မဲးကၢၣ် ဆိကမိၣ်ထီၣ်က့ၤ တၢ်မၤအသးအံၤန့ၣ်ဒီး, သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ်လၢ တၢ်လဲၤခီဖျိဖိအံၤ, အိၣ်ပှဲၤဝဲဒီးတၢ်မၤလိလုၢ်ဒိၣ်ပှ့ၤဒိၣ်န့ၣ်လီၤ. ပနာ်လၢ ပပာ်ခူသူၣ် ပတၢ်ဒဲးဘး, လၢယွၤအမဲာ်ညါန့ၣ် ဘၣ်ကသ့ဧါ. ပဆိကမိၣ်လၢ ပမ့ၢ်တထံၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်ဒီး, ကစၢ်ယွၤ တထံၣ်ပှၤလၢၤဘၣ်န့ၣ်ဧါ.

လံာ်ဧၤမိၣ် ၉ အပူၤန့ၣ် ကစၢ်ယွၤ ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအံၣ်စရ့လးဖိတဖၣ်လၢ အတၢ်ဒဲးဘးအဃိ, မ်အသုတဆိကမိၣ်လၢ ကပူၤဖျဲးဒီးယွၤအတၢ်စံၣ်ညီၣ်တဂ့ၤန့ၣ်လီၤ. ခီဖျိလၢဝံဧၤမိၣ်န့ၣ် ကစၢ်ယွၤ ပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်အံၤ, "မ့ၢ်ပာ်ခူသူၣ်အသး... ဘၣ်ဆၣ်ဒီး ... ယကဃုန့ၢ်ဒီး,…

ကစၢ်ယွၤ ဒုးတၢ်လၢနဂီၢ်

ကၠ့(မ) ဘရဲးဒီး (Jim Braddock) န့ၣ် မ့ၢ် ပှၤလုၢ်အီၣ်အသးသမူလၢ တၢ်ထိလိာ်ကွဲ တမဲးစု (boxer) တဂၤ, ဒီးအတၢ်ထိလိာ်ကွဲတၢ်န့ၣ် တမ့ၢ်လၢအကကဲထီၣ်ပှၤထူးပှၤတီၤအဂီၢ်, ဒီးလၢတၢ်မံၤဟူသၣ်ဖျါအဂီၢ်န့ၣ်ဘၣ်. မ့မ့ၢ်, ကပာ်ဝဲဒၣ် တၢ်အီၣ်တၢ်အီတဖၣ်လၢအစီၢ်နီၤခိၣ်, ဒ်သိးအဟံၣ်ဖိဃီဖိ ကအီၣ်အီဘၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤမူ "စ့(န)ဒရဲလၤ ပိာ်ခွါ" (Cinderella Man) ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲ အတၢ်မၤန့ၢ်က့ၤ တၢ်မၤနၢၤအဂ့ၢ်, ဒ်တၢ်တဲမုာ်နၢ်အသိး, တၢ်လၢအပူၤကွံာ်န့ၣ် အဝဲမၤန့ၢ်မၤနၢၤဝဲ ပှၤထိတၢ်ဖိစဲၣ်နီၤအခိၣ်ဖး လၢအတယၢၢ်ဃၢကတၢၢ် (heavyweight champion) န့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီးတၢ်ဖှီၣ်တၢ်ယာ်အနးကတၢၢ်, ဖဲ ၁၉၃၀, ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်နးတၢ်ဖှီၣ်အတၢ်ဂ့ၢ်ကီဖးဒိၣ် (Great Depression) အကတီၢ်န့ၣ် ဒ်သိးကမၤလၢပှဲၤဝဲ အဖိသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်လိၣ်တဖၣ် အဂီၢ်န့ၣ် ကၠ့(မ) ဘၣ်ဆါလီၤကွံာ်ဝဲ အတၢ်ဂံၢ်ထံးတဖၣ်, အတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့, ဒီး အသူးသ့ၣ်အလၤကပီၤတဖၣ် တဘျီဘၣ်တဘျီန့ၣ်လီၤ. ဒ်သိးကအံးထွဲကွၢ်ထွဲဝဲ အဒူၣ်ဖိထၢဖိတဖၣ် ဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်ဘၣ်အဂီၢ်, ပှၤလိာ်ကွဲထိသတြီၤတၢ်ဒီးအီၤတဖၣ်န့ၣ် မၤပျံၤမၤဖုးအီၤတန့ၢ်ဘၣ်. အဝဲထိလိာ်ကွဲပြၢတၢ်…

ယွၤအဖိခွါတံၢ်နီၢ်

တၢ်ဒိပြၢတၢ်ဂီၤတဖၣ် အကတီၢ်တဘျီန့ၣ် ပှၤဒုးနဲၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ဂီၤတဖၣ် လၢအဘၣ်တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ, ခီဖျိလၢ အ့ၣ်အၣ် (AI- တၢ်ကူၣ်သ့လၢအတမ့ၢ်တၢ်နီၢ်နီၢ်) န့ၣ်လီၤ. ပှၤဟ့ၣ်ထီၣ်တၢ်ဂီၤတဖၣ် လၢဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် လၢအဘၣ်တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤ, ဒ် AI အလံာ်မဲာ်ဖျၢၣ်လၢ ခီၣ်ဖၠူထၢၣ်အပူၤတဖၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ထိၣ်ဂဲၤထီၣ်ဝဲအသိးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ပြၢန့ၣ် ပျဲဝဲဒၣ် တၢ်ဂီၤလၢအဘၣ်တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်, ခီဖျိလၢ AI တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂီၤလၢအဒုးနဲၣ်ဝဲ ထိၣ်ကိးထံ အလွဲၢ်ဂီၤစၢ် (pink flamingo) တဘ့ၣ် ထူတလံးအသးန့ၣ် လီၤဂာ်ဒီးဖျၢၣ်ထူအိၣ်ကဝီၤဃာ်အသးလၢအဆူၣ်တဖၣ်, ဒီးအလီၢ်ခံန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီးမဲးဟီၣ်ကဝီၤ, ဒီးဖျါဝဲဒၣ် ဒ်တၢ်အိၣ်အသးနီၢ်နီၢ်န့ၣ် ဒိးန့ၢ်ဝဲ ခိၣ်ဖးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်ကီတမံၤန့ၣ် တၢ်ဂီၤလၢ အမၤနၢၤတၢ်တဘ့ၣ်အံၤ စူးကါဝဲ ထိၣ်ကိးထံ အက့ၢ်ဂီၤနီၢ်နီၢ်န့ၣ်လီၤ. လၢ AI အတၢ်ပြၢန့ၣ် ပှၤဒိတၢ်ဂီၤအံၤ နုာ်လီၤပြၢတၢ်န့ၣ်လီၤ. အတၢ်ဂီၤ “ဖလဲ(န)မ့ဝါ” (Flamingone) န့ၣ် တဖိးမံဒီးတၢ်ဘျၢအဃိ, ဘၣ်တၢ်ထုးထီၣ်ကွံာ်လၢတၢ်ပြၢန့ၣ်လီၤ.

တၢ်စံၣ်ညီၣ်, ဒီးတၢ်ပျၤထီ ကစၢ်ယ့ၣ်ရှူးခရံာ် လၢထူၣ်စုညါအလိၤ, အဂ့ၢ်န့ၣ်…

တၢ်ဒိးတ့ဒိးဖျီသး လၢအအိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤ

လၢကီၢ်အမဲရကၤ ကီၢ်ခိၣ်တဖၣ်အကျါ, ပှၤဒိးတ့ဒိးဖျီအသး, အတၢ်အိၣ်ဂၢၢ်ဆိးကျၢၤအနံၣ်အလါ, အအါကတၢၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ကၠံၣ်မံၣ် ခါထၢၣ် (Jimmy Carter) န့ၣ်လီၤ. အဝဲဒီးအမါ, ရိစလ့ (Rosalyn) ဆီဟံၣ်ဆီဃီန့ၣ် ကအိၣ်ဝဲ အနံၣ်နွံဆံနွံနံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤသံကွၢ် ခါထၢၣ်, ဘၣ်ဃးဒီးအတၢ်ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, လၢတၢ်အါနံၣ်အါလါအတီၢ်ပူၤ, လၢအတဟးဂီၤအတၢ်ဂ့ၢ်ခူသူၣ်န့ၣ်ဒီး, စံးဆၢဝဲဒၣ် “လၢတၢ်ဒိးတ့ဒိးဖျီသးအဂီၢ်, ဃုထၢပှၤလၢအကြၢးအဘၣ်ကတၢၢ်တဂၤန့ၣ်လီၤ.” အါန့ၢ်အန့ၣ်, တၢ်ဆီဟံၣ်ဆီဃီ, အသုတဟးဂီၤအဂီၢ်, အဝဲပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်သၢထံၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်, တၢ်မၤဃူမၤဖိးလိာ်က့ၤတၢ်, တၢ်ဆဲးကျိးရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သး, ဒီးတၢ်အဲၣ်ထူအဲၣ်ယွၤန့ၣ်လီၤ.

အ့းဖ့းစူး ၄:၂၆ ပာ်ဖျါဝဲ တၢ်မၤဃူမၤဖိးလိာ်သးအဂ့ၢ်, “လၢသုတၢ်သးဒိၣ်ထီၣ်န့ၣ် သုတဒုးလီၤနုာ်မုၢ်တဂ့ၤ” န့ၣ်လီၤ. ခါထၢၣ် အနီၢ်ဒီမါဝၤခံဂၤ, ဟံးဃာ်ဂၢၢ်ကျၢၤတၢ်ဂ့ၢ်အံၤ ဃံးဃံးန့ၣ်လီၤ. ကၠံၣ်မံၣ် ခါထၢၣ် စံးတ့ၢ်ဝဲတဘျီန့ၣ် “ပတၢ်ဂ့ၢ်လိာ်ဘှီလိာ်သးတဖၣ်, လၢတၢ်ဒီတနံၤအဂီၢ်န့ၣ် ပမၤဘၣ်လိာ်ဘၣ်စးက့ၤဝံၤဝဲဒၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ် ပမၤလီၤတံၢ်အီၤလၢ ဟါလီၤခီကိးမုၢ်နံၤဒဲး” န့ၣ်လီၤ. ပထံၣ်ဘၣ်စ့ၢ်ကီး, တၢ်ဂ့ၢ်ခူသူၣ် လၢအလီၤဂာ်ဒီးကစၢ်ခရံာ် ဆဲးကျိးရ့လိာ်ဘၣ်ထွဲလိာ်သးအဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤပီလူး ကွဲးပာ်ဖျါဝဲလၢ…